Ανάλυση
|
Ανάλυση |
|
|
ΝοηματικΗ ΑπΟδοση
Τζιτζίκια στήσαν το χορό
Η γλυκύτητα, η χαρά και η αισιοδοξία που χαρακτηρίζουν την παιδική ηλικία παίρνουν "σάρκα και οστά" μέσα από τις εικόνες της φύσης. Η φύση γίνεται τόπος ψυχαγωγίας για τα παιδιά και χώρος πίκρας για το «γερο κόσμο», που βασανίζεται και μοχθεί καθημερινά. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Γ. Ρίτσος στη β' στροφή με τις ποιητικές εικόνες «πεταλούδα πορτοκαλιά και μαύρη» και «έπαιζε και κρυφόγνεφε τις πίκρας μαντιλάκι» δείχνει ότι η χαρά και η πίκρα συνυπάρχουν στα ανθρώπινα.
ΛεξιλογικΑ ντάλα [τουρκική λέξη (τροπικό επίρρημα)]: καταμεσήμερο αντήλιο (το): η τοποθέτηση του χεριού στο πρόσωπο για προστασία από τον ήλιο κρυφόγνεφε: έκανε κρυφά νοήματα
ΒασικΗ ιδΕα
Η ομορφιά, η ζωντάνια, η χαρά που κυριαρχούν στη φύση, ανταποκρίνονται στην ανεμελιά, τη ζωντάνια, την ξεγνοιασιά των παιδιών και στο ερωτικό ξύπνημα των εφήβων.
Διάρθρωση
Α' ενότητα (Τζιτζίκια ... παλαμάκια): φύση και παιδιά. Β' ενότητα (Μια πεταλούδα ... μαντιλάκι): φύση και γερο-κόσμος.
ΕρμηνευτικΗ ΠροσΕγγιση
Τα δύο αποσπάσματα αναφέρονται στη σχέση των παιδιών με το φυσικό περιβάλλον. Η απλότητα, η ζωντάνια, η ομορφιά που κυριαρχούν στη φύση αντιστοιχούν στην ανεμελιά, τη χαρά, την αισιοδοξία, την ορμή για ζωή και παιχνίδι, που χαρακτηρίζει τα παιδιά και τους εφήβους. Έτσι, η φύση γίνεται τόπος που τα παιδιά εκφράζουν τη χαρά τους, παίζουν ανέμελα, χωρίς έγνοιες, περιορισμούς και υποχρεώσεις (που τους επιβάλλει η ζωή στο σπίτι, το σχολείο, το κοινωνικό περιβάλλον)· εμπνέονται απ' τη φύση, χαίρονται τη ζωή, την ομορφιά, τα χρώματα και τ' αρώματα, ελευθερώνουν το δυναμισμό που τους κατακλύζει, γνωρίζουν τη φιλία, την αγάπη, τον έρωτα, μαθαίνουν απ' τη φύση τα μυστικά της ζωής.
Στο απόσπασμα του Γ. Ρίτσου, στη δεύτερη στροφή υπάρχει μια εικόνα και έννοια μελαγχολίας και πίκρας· η φύση είναι χώρος ανεμελιάς και χαράς για τα παιδιά αλλά και τόπος πίκρας για τους ηλικιωμένους, που ο σκληρός αγώνας και μόχθος της ζωής, αλλά ίσως και η βιολογική παρακμή, δεν τους αφήνουν να χαρούν τη φύση και τη ζωή γενικότερα (πεταλούδα διάφανη - της πίκρας μαντιλάκι) Μ' αυτήν την αντιδιαστολή ο Ρίτσος μας θυμίζει ότι στη ζωή δεν υπάρχει μόνον ανεμελιά και χαρά, αλλά ότι χαρά και πίκρα συνυπάρχουν.
ΤΕχνικη του Εργου
Ο Γιάννης Ρίτσος, προκειμένου να αποδώσει τα νοήματα του, ενεργοποιεί τις αισθήσεις του αναγνώστη: η όραση για τα χρώματα, η όσφρηση για τις μυρωδιές, η ακοή (παίζουν παλαμάκια).
Γλώσσα: Η γλώσσα του ποιήματος είναι η δημοτική και με την απλότητα των λέξεων, που έχει χρησιμοποιήσει ο ποιητής, αποτυπώνονται επιτυχώς τα νοήματα του. Ύφος: Το ύφος του ποιήματος είναι απλό, ζωντανό, φυσικό και άμεσο, παραστατικό.
Το ποίημα αποτελείται από δύο στροφές, μία τετράστιχη και μία δεύτερη εξάστιχη. Οι στίχοι εναλλάσσονται σε οκτασύλλαβους και εξασύλλαβους, ενώ ομοιοκαταληξία δεν υπάρχει και το μέτρο είναι ιαμβικό.
Εκφραστικά μέσα:
1) Μεταφορές: στον γέρου κόσμου, κρυφόγνεφε της πίκρας μαντιλάκι. 2) Εικόνες: Τζιτζίκια στήσαν το χορό, παίζουν παλαμάκια, Μία πεταλούδα ... μαύρη, κι έπαιζε ... μαντιλάκι. 3) Μετωνυμία: και παίζουν παλαμάκια (αντί χτυπούν παλαμάκια). 4) Προσωποποίηση: γέρου κόσμου.
ΑπαντΗσεις στις ΕρωτΗσεις του ΣχολικοΥ ΒιβλΙου
1. Πώς συνδέονται στα δυο ποιήματα τα παιδιά και η φύση; Η φύση παρουσιάζεται στην καλοκαιρινή έξαρση της (ντάλα μεσημέρι, ιδρώνει ο ήλιος), γεμάτη χαρά και ζωντάνια (Τζιτζίκια στήσαν χορό, Στήσαν χορό τρελό τα μελισσόπουλα, Στα δόντια τους ο ήλιος σπαρταράει), ομορφιά, χρώματα κι αρώματα (Μια πεταλούδα διάφανη, πορτοκαλιά και μαύρη, χρυσά νταριά, μυρίζει πυρκαγιά, γλυκά στάζει το μοσχοκάρυδο). Τα παιδιά βρίσκουν στη φύση το κατάλληλο περιβάλλον, για ν' αφήσουν να εκφραστούν η χαρά και η δίψα τους για τη ζωή , η αισιοδοξία , η παιγνιώδης διάθεση τους , η μήυση στον έρωτα. 2. Ποια κοινά στοιχεία στο περιεχόμενο και στη μορφή έχουν τα ποιήματα του Γ. Ρίτσου και του Οδ. Ελύτη; Κοινό στοιχείο στο περιεχόμενο των δύο ποιημάτων, η περιγραφή του φυσικού περιβάλλοντος, που ταιριάζει με την ψυχολογία των παιδιών, την εμπνέει και την απελευθερώνει. Διαφορά υπάρχει στο ότι ο Γ. Ρίτσος αφιερώνει μια στροφή και στην πίκρα, που γεννά η φύση στο γερο-κόσμο.
3. Ποιες αισθήσεις μας κινητοποιούνται, προκειμένου να προσλάβουμε και να απολαύσουμε τις ποιητικές εικόνες; Η πλούσια εικονοποιία των ποιημάτων απαιτεί κινητοποίηση όλων των αισθήσεων μας, για να τις προσλάβουμε και να τις χαρούμε: της όρασης (όλες οι ιδέες και τα συναισθήματα των ποιητών μετουσιώνονται σε πρωτότυπες, μαγευτικές εικόνες), της ακοής (Τζιτζίκια στήσαν χορό, Στήσαν χορό τρελό τα μελισσόπουλα - ο χορός τους συνοδεύεται κι απ' το γνωστό βόμβο), όσφρησης (Ο ύπνος τους μυρίζει πυρκαγιά), γεύσης (απ' τη μασχάλη τους γλυκά στάζει το μοσχοκάρυδό) αλλά και αφής (στου γέρου κόσμου στάθηκε τα φρύδια επάνω - άγγιγμα).
4. Σε ποια σημεία φαίνεται η αισιόδοξη διάθεση των ποιητών; Στο ποίημα του Γ. Ρίτσου η αισιόδοξη διάθεση φαίνεται στην πρώτη στροφή, όπου τα παιδιά στο χορό και τη γιορτή της φύσης χαίρονται και παίζουν ανέμελα. Στο ποίημα του Ελύτη η αισιοδοξία είναι διάχυτη σ' όλο τ' απόσπασμα. Στην ομορφιά, την έξαρση, την αναγέννηση της φύσης συμμετέχουν και οι νέοι, που γεύονται την ομορφιά της φύσης και του έρωτα.
5.
Πώς
συνυπάρχουν μέσα στο ποίημα του Γ. Ρίτσου η χαρούμενη και η πικρή
διάσταση της ζωής;
6. Πώς παρουσιάζει ο Οδ. Ελύτης στο ποίημα του την ηλικία της εφηβείας·
Ο Ελύτης παρομομοιάζει την ηλικία της εφηβείας με την ομορφιά και την ορμή και την έξαρση της φύσης (Ο ύπνος τους μυρίζει πυρκαγιά, Στα δόντια τους ο ήλιος σπαρταράει, Απ' τη μασχάλη τους γλυκά στάζει το μοσχοκάρυδο).
7.
Βρείτε τις μεταφορές και τις
προσωποποιήσεις που υπάρχουν στα ποιήματα.
Μεταφορές: στάθηκε αντήλιο, της πίκρας μαντιλάκι,
Φωτιάς σουσάμια χρυσά νταρια, ο ύπνος τους μυρίζει πυρκαγιά, Στα δόντια
τους ο ήλιος σπαρταράει
Προσωποποιήσεις : Τζιτζίκια στήσαν το χορό, στου γέρου κόσμου στάθηκε τα φρύδια, Στησαν χορό τρελό τα μελισσόπουλα, Ιδρώνει ο ήλιος, τρέμει το νερό.
|
